Home / SOẠN VĂN / Soạn bài Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân | Làm văn mẫu

Soạn bài Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân | Làm văn mẫu

(Soạn văn lớp 11) – Em hãy soạn bài Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân. (Bài làm của học sinh Lưu Lan Anh)

Đề bài: Soạn bài Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân

BÀI LÀM

I.  Tìm hiểu chung:

1.  Tác giả:

Loading...

– Nguyễn Tuân (1910- 1987), quê ở làng Mọc, Thanh Xuân, Hà Nội.

– Xuất thân trong gia đình nhà nho khi nền Hán học đã tàn.

– Năm 1945, Nguyễn Tuân tìm đến cách mạng và dùng ngòi bút phục vụ hai cuộc kháng chiến của dân tộc.

– Là một nhà văn lớn, một nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp.

– Là cây bút có phong cách độ đáo, nổi bật trong lĩnh vực truyện ngắn, đặc biệt là tùy bút.

– Các tác phẩm chính: Một chuyến đi (1941), Chiếc lư  đồng mắt  cua, Vang bóng một thời, Sông Đà (1960), Hà nội ta đánh mĩ giỏi (1972).

2.  Tác phẩm Vang bóng một thời:

Xuất bản năm 1940, gồm 11 truyện ngắn viết về “một thời” đã qua nay chỉ còn “vang bóng”.

Nhân vật chính:

  + Chủ yếu là những nho sĩ cuối mùa, tuy buông xuôi bất lực trước hoàn cảnh nhưng quyết giữ “thiên lương” và “sự trong sạch của tâm hồn” bằng cách thực hiện “cái đạo sống của người tài tử”.

  + Mỗi truyện dường như đi vào một cái tài, một thú chơi tao nhã, phong lưu của những nhà nho lỡ vận: chơi chữ, thưởng thức chén trà buổi sớm, làm một chiếc đèn trung thu.

  + Trong số những con người đó, nổi bật lên là hình tượng nhân vật Huấn Cao trong truyện “Chữ người tử tù”

3. Văn bản:

* Xuất xứ:

– Tác phẩm in lần đầu trên tạp chí Tao đàn năm 1939 với nhan đề Dòng chữ cuối cùng, khi đưa vào tập Vang bóng một thời (1940) mới đổi thành tên Chữ người tử tù.

* Đọc, tóm tắt, giải nghĩa từ khó

Tóm tắt: Chuyện kể về sự cảm phục, trân trọng tài hoa, khí phách của viên quản ngục đối với Huấn Cao – người tử tù và có nguyện vọng  cao đẹp: xin chữ viết của Huấn Cao. Việc cho chữ diễn ra trong hoàn cảnh đặc biệt: nơi tù ngục, Huấn Cao thuận cho chữ và khyên quản ngục giữ thiên lương.

– Đề tài: độc đáo, sáng tạo.

– Cốt truyện: đơn giản, ít tình tiết.

* Bố cục:

Từ đầu…….rồi sẽ liệu: Cuộc trò truyện giữa quản ngục và thầy thơ lại về tử tù Huấn Cao và tâm trạng của thầy thơ lại.

Tiếp….. trong thiên hạ: Cuộc nhận tù; cách cư xử đặc biệt của quản ngục với ông Huấn trong nửa tháng ở nhà lao.

– Cuối cùng: cảnh cho chữ.

* Nghệ thuật thư pháp

 – Chữ Hán (Chữ nho): Chữ tượng hình, viết bằng bút lông, mực tàu. Viết theo khối vuông, tròn, nét thanh, nét đậm, nét cứng, nét mềm khác nhau. -> Nghệ thuật chơi chữ nho, viết chữ nho là thú chơi của các nhà nho mà người xưa gọi là Thư pháp. Đây là nghệ thuật cổ truyền ở phương Đông. Nét chữ thể hiện tài hoa, tính cách, tâm hồn của người viết.

-> Thú chơi đài các, thanh tao, lịch sự của những người có văn hoá và khiếu thẩm mĩ, thường diễn ra ở thư phòng sang trọng.

soạn bài chữ người tử tù

II. ĐỌC HIỂU:

1. Tình huống truyện:

Cuộc gặp gỡ giữa Huấn Cao và viên quản ngục trong tình thế đối nghịch, éo le:

+ Không gian gặp nhau:  Phòng giam tử tù => Từ đây nảy sinh nhiều kịch tính.

  + Xét trên bình diện xã hội:

   o Quản ngục là người địa diện cho trật tự xã hội, có quyền giam cầm, tra tấn.

   o Huấn Cao là người nổi loạn, đang chờ chịu tội.

  + Xét trên bình diện nghệ thuật:

   o Họ đều có tâm  hồn nghệ sĩ.

   o Huấn Cao là người tài hoa: coi thường, khinh bỉ những kẻ ở chốn nhơ nhuốc.

   o Quản ngục: biết quý trọng, tôn thờ cái đẹp, yêu nghệ thuật thư pháp, xin chữ Huấn Cao.

– Kịch tính lên đến đỉnh điểm khi viên quản ngục nhận lệnh chuyển các tử tù ra pháp trường.

2. Hình tượng nhân vật Huấn Cao.

a. Một người nghệ sĩ tài hoa trong nghệ thuật thư pháp:

– Người khắp vùng tỉnh Sơn khen Huấn Cao là người có tài viết chữ “rất nhanh và rất đẹp”.

-> Tài viết chữ Hán – nghệ thuật thư pháp

– “ Chữ ông Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm … có được chữ ông Huấn mà treo là có một báu vật ở trên đời”.

– Ca ngợi tài của Huấn Cao, nhà văn thể hiện quan niệm và tư tưởng nghệ thuật của mình:

+  Kính trọng, ngưỡng người tài,

+ Trân trọng nghệ thuật thư pháp cổ truyền của dân tộc.

b. Một con người có khí phách hiên ngang bất khuất:

– Là thủ lĩnh của phong trào khởi nghĩa chống lại triều đình.

– Ngay khi đặt chân vào nhà ngục:

+ Trước câu nói của tên lính áp giải: không thèm để ý, không thèm chấp.

+ Thản nhiên rũ rệp trên thang gông:

“Huấn Cao lạnh lùng … nâu đen”

-> Đó là khí phách, tiết tháo của nhà Nho uy vũ bất năng khuất.

– Khi được viên quản ngục biệt đãi: “Thản nhiên nhận rượu thịt” như “việc vẫn làm trong cái hứng bình sinh

 -> phong thái tự do, ung dung, xem nhẹ cái chết.

– Trả lời quản ngục bằng thái độ khinh miệt đến điều “Ngươi hỏi ta muốn gì …vào đây”.

-> Không quỵ luỵ trước cường quyền.

=> Đó là khí phách của một người anh hùng.

c. Một nhân cách, một thiên lương cao cả:

– Tâm hồn trong sáng, cao đẹp:

“Không vì vàng ngọc hay quyền thê mà ép mình viết câu đối bao giờ”, và chỉ mới cho chữ “ba người bạn thân

->  trọng nghĩa, khinh lợi, chỉ cho chữ những người tri kỉ.

– Khi chưa biết tấm lòng của quản ngục: xem y là kẻ tiểu nhân

-> đối xử coi thường, cao ngạo.

– Khi biết tấm lòng của quản ngục:   

+ Cảm nhận được “Tấm lòng biệt nhỡn liên tài” và hiểu ra “Sở thích cao quý” của quản ngục

+ Huấn Cao nhận lời cho chữ

-> Chỉ cho chữ những người biết trân trọng cái tài và quý cái đẹp.  

– Câu nói của Huấn Cao:

 “ Thiếu chút nữa  …  trong thiên hạ”

-> Sự trân trọng đối với những người có sở thích thanh cao, có nhân cách cao đẹp.

=> Huấn Cao là một anh hùng – nghệ sĩ, một thiên lương trong sáng.

– Quan điểm của Nguyễn Tuân: Cái tài phải đi đôi với cái tâm, cái đẹp và cáci thiện không thể tác rời nhau.

-> Quan niệm thẩm mỹ tiến bộ.

2.  Viên quản ngục:

-Nghề nghiệp: trông coi phạm nhân (tội ác) >< sở thích cao quý (chơi chữ)

– Một người không phải là nghệ sĩ, nhưng lại có tâm hồn nghệ sĩ, ham mê, quý cái đẹp:

“Cái sở nguyện của viên quan coi ngục là … ông Huấn Cao viết”.

– Say mê tài hoa và kính trọng nhân cách của Huấn Cao nên cung kính biệt đãi Huấn Cao.

– Tự biết thân phận của mình “kẻ tiểu lại giữ tù”.

– Bất chấp kỉ cương pháp luật, hành động dũng cảm – tôn thờ và xin chữ một tử tù.

– Tư thế khúm núm và lời nói cuối truyện của quản ngục “kẻ mê muội này xin bái lĩnh”

à Sự thức tỉnh của quản ngục. Điều này khiến hình tượng quản ngục đáng trọng hơn.

] Quản ngục là “một thanh âm …xô bồ”.

3. Cảnh cho chữ:cảnh tượng xưa nay chưa từng có.

  – Nơi sáng tạo nghệ thuật:

“Trong một … phân gián”

-> Cái đẹp được tạo ra nơi ngục tù nhơ bẩn, thiên lương cao cả lại tỏa sáng nơi cái ác và bóng tối đang tồn tại, trị vì.

– Người nghệ sĩ tài hoa:

“Một người tù … mảnh ván”

-> Tử tù trở thành nghệ sĩ – anh hùng, mang vẻ đẹp uy nghi, lẫm liệt.

– Trật tự thông thường bị đảo lộn:

“Viên quả ngục … chậu mực”

-> Kẻ cho là tử tù, người nhận là ngục quan, kẻ có quyền hành lại khúm núm, sợ sệt.

– Sự đối lập giữa cảnh vật, âm thanh, ánh sáng, mùi vị, không gian: càng làm nổi bật bức tranh bi hùng này.

=> Cái đẹp, cái thiện chiến thắng cái xấu, cái ác. Đây là sự tôn vinh nhân cách cao cả của con người.

5. Đặc sắc về nghệ thuật:

– Bút pháp xây dựng nhân vật:

+ miêu tả nhân vật trong những khoảnh khắc đặc biệt, rất ấn tượng.

+ Nhân vật giàu tính cách: rất ngang tàng, tài năng nhưng có tâm hồn trong sáng.

-> Biểu tượng về cái đẹp, những con người hoàn mĩ.

– Bút pháp miêu tả cảnh vật:

  + Tạo không khí thiêng liêng, cổ kính (Cảnh cho chữ)

+ Bút pháp đối lập, ngôn ngữ điêu luyện

-> cảnh tượng hiện lên với đầy đủ vẻ đẹp trang trọng uy nghi, rực rỡ.

III. TỔNG KẾT: 

  1. Nội dung
  2. Nghệ thuật:

Ghi nhớ (SGK)

>>> XEM THÊM : 

Loading...

Check Also

soạn bài chuyện chức phán sự đền tản viên

Soạn bài Chuyện chức phán sự đền Tản Viên (Nguyễn Dữ) | Làm văn mẫu

(Soạn văn lớp 10) – Em hãy soạn bài Chuyện chức phán sự đền Tản …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *