Home / SOẠN VĂN / Soạn bài Hai đứa trẻ của Thạch Lam | Làm văn mẫu

Soạn bài Hai đứa trẻ của Thạch Lam | Làm văn mẫu

(Soạn văn lớp 11) – Em hãy soạn bài Hai đứa trẻ của Thạch Lam.

(Bài làm của học sinh Lê Văn Thọ).

Đề bài: Soạn bài Hai đứa trẻ của Thạch Lam

BÀI LÀM

I. Tìm hiểu chung

Loading...

1. Tác giả

* Tiểu sử:

– Tên khai sinh: Nguyễn Tường Vinh (sau đổi thành Nguyễn Tường Lân) (1910 – 1942)

– Gia đình: Là em ruột hai nhà văn Nhất Linh, Hoàng Đạo và cả ba đều là thành viên của Tự lực văn đoàn.

– Quê quán: Sinh ra tại Hà Nội nhưng thuở nhỏ sống ở quê ngoại: phố huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương.

– Tính cách: Là người đôn hậu, điềm đạm, trầm tĩnh và rất tinh tế.

* Sự nghiệp:

– Phong cách nghệ thuật:

­­+ Thường viết về những truyện không có chuyện, chủ yếu khai thác thế giới nội tâm của nhân vật.

+ Mỗi truyện như một bài thơ trữ tinh, giọng điệu điềm đạm nhưng chứa bao sự yêu mến chân thành
+ VănThạch Lam trong sáng, giản dị mà thâm trầm sâu sắc.

– Tác phẩm tiêu biểu: SGK/94

2. Tác phẩm Hai đứa trẻ:

* Xuất xứ:

– Trích từ tập truyện ngắn Nắng trong vườn xuất bản 1938, tiêu biểu cho phong cách truyện ngắn của Thạch Lam.

* Thể loại và bố cục:

– Thể loại: truyện ngắn trữ tình: cốt truyện đơn giản hầu như là không có cốt truyện, đậm chất trữ tình và chất thơ (Có cấu tứ như một bài thơ)

– Bố cục: Bức tranh phố huyện được miêu tả theo trình tự thời gian theo ba cảnh:

+ Từ đầu đến “Tiếng cười khanh khách nhỏ dần về phía làng”: cảnh phố huyện khi chiều xuống.

+ Tiếp đến … “có những cảm giác mơ hồ khó hiểu”: Cảnh phố huyện về đêm.

+ Đoạn còn lại: cảnh phố huyện khi về khuya có chuyến tàu đi qua.

soạn bài hai đứa trẻ của thạch lam

II. Đọc – hiểu văn bản:

*Thế giới hình tượng trong truyện:

– Nhân vật chính: hai chị em Liên, An, nhất là Liên.

– Các nhân vật phụ: mẹ con chị Tí, cụ Thi điên, bác Siêu, gia đình nhà bác xẩm.

– Nội dung: Chúng được mẹ giao cho nhiệm vụ trông coi một quán hàng nhỏ. Chiều nào cũng vậy, sau khi dọn hàng xong, hai đứa lại cố thức  để đợi chuyến tàu đêm từ HN về qua phố huyện.

1. Cảnh phố huyện lúc chiều tối

a. Cảnh chiều tàn:

– Điểm nhìn người kể: Toàn bộ câu chuyện, cảnh vật, cuộc sống con người đều được cảm nhận và miêu tả qua cái nhìn của nhân vật Liên, ngôi thứ ba -> câu chuyện mang tính khách quan.

-Thời gian: Chiều, chiều rồi

-> như là một lời thảng thốt, bàng hoàng như một tiếng thë dài. Thế là một buổi chiều nữa lại đến, chiều là buồn.

– Âm thanh: tiếng trống thu không gọi chiều về, tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng, tiếng muỗi vo ve trong các cửa hàng hơi tối…

=> Âm thanh đơn điệu buồn bã

– Hình ảnh: Phương tây đỏ rực như lửa cháy và những đám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn. Dãy tre làng trước mặt đen lại…

– Đường nét: dãy tre làng cắt hình rõ rệt trên nền trời. => gợi cảnh tàn lụi.

– Nghệ thuật :

+ Những câu văn êm đềm, có nhịp điệu chậm rãi, vừa giàu hình ảnh vừa giàu nhạc điệu lại vừa uyển chuyển, tinh tế.

+ Mỗi câu văn như một nét vẽ đơn sơ, không cầu kì mà gợi được cái hồn, cái thần của cảnh vật.

+Lần lượt mỗi câu văn mở ra một cảnh, cảnh ở câu trước như gọi dậy cảnh ở câu sau : tiếng trống gọi buổi chiều-> phương tây đỏ rực như hòn than sắp tàn -> dãy tre làng đen lại.

=> Dù không đưa đến cho người đọc thật nhiều cảnh vật, nhưng cũng đủ để gợi lên một một bức họa đồng quê quen thuộc, gần gũi và gợi cảm, một bức tranh quê hương bình dị mà không kém phần thơ mộng mang cốt cách Việt Nam. Tuy nhiên bức tranh vẫn phảng phất dư điệu man mác buồn.

b. Cảnh chợ tàn

– Chợ đã vãn từ lâu, không một tiếng ồn ào, người cũng về hết, chỉ còn một vài người bán hàng về muộn đang thu xếp hàng hoá

– Trên đất chỉ còn rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị và lá nhãn. Mấy đứa trẻ con nhà nghèo nhặt nhạnh thanh nứa, thanh tre hay bất cứ thứ gì của những người bán hàng để lại..

-> những thứ phế thải mà lũ trẻ vẫn cũn ra bũn mút, nhặt nhạnh. Ngày chợ phiên như thế thì sức sống đã kém lắm, đã yếu lắm rồi.

– Một mùi âm ẩm bốc lên, mùi riêng của đất

->Mùi vị toả ra trong không gian này là một thứ mùi đặc trưng để nói tới sự nghèo nàn. Đó là mùi bã mía, vỏ bưởi, vỏ thị, đất ẩm, mùi khói, mùi cỏ… Cái mùi vị ấy cũng góp phần làm cho khung cảnh thêm phần tàn tạ, héo úa, lụi dần.

=> Cảnh chợ tàn ở phố huyện Cẩm Giàng và cũng là của nhiều phố huyện nghèo ngày xưa: cảnh tàn lụi, nghèo đói, khó khăn, tiêu điều.

c.Tâm trạng của Liên:

– Lòng buồn man mác trước thời khắc của ngày tàn.

– Cảm nhận mùi riêng của đất, của quê hương này.

– Động lòng thương bọn trẻ con nhà nghèo

An thèm hoà nhập với đám trẻ nô đùa ngoài thềm phố. Đó là một ao ước trẻ thơ rất chính đáng nhưng không thực hiện được vì phải coi hàng vì gánh nặng của sự nghèo khó.

– Xót thương cho mẹ con chị Tí (thể hiện qua giọng văn, lời văn).

->Liên là cô bé có tâm hồn nhạy cảm, tinh tế, có lòng trắc ẩn, yêu thương con người.

->Tâm trạng của tác giả: Tình cảm yêu mến, gắn bó với thiên nhiên, quê hương. Và niềm xót thương cho những kiếp người nghèo khổ.

2. Cảnh phố huyện lúc đêm khuya:

Biểu tượng của bóng tối và ánh sáng

+ Trên trời ngàn ngôi sao lấp lánh.

+ Dưới đất tương phản giữa ánh sáng và bóng tối. Phố huyện vào đêm được gợi tả bằng những hình ảnh bóng tối và ánh sáng cứ trở đi trở lại, đặc biệt là hình ảnh bóng tối tạo nên ám ảnh không dứt trong lòng người đọc:

           Bóng tối

            ánh sáng

– Trời nhá nhem tối “ cát lấp lánh từng chỗ, đường mấp mô thêm…..”

– Đường phố và các ngõ con dần dần chứa đầy bóng tối

– Tối hết cả con đường thăm thẳm ra sông….sẫm đen hơn nữa.

=>Bóng tối đầy dần, bóng tối lan toả bao trùm cảnh vật tạo nên bầu không khí nặng nề u uất

 

– Đèn hoa kì leo lét, đèn dây sáng xanh..

– Một khe ánh sáng

Vệt sáng của những con đom đóm..

Quầng sáng thân mật chung quanh

– Một chấm lửa nhỏ và vàng lơ lửng đi trong đêm tối

– Thưa thớt từng hột sáng lọt qua phên nứa

=> Bấy nhiêu thứ ánh sáng, bấy nhiêu ngọn đèn nhưng không đủ làm sáng lên một vùng đêm tối. Đó là thứ ánh sáng nhỏ bé, le lói như chính cuộc đời, số phận của những người dân ở phố huyện yếu ớt, le lói

->Nhà văn đã sử dụng thủ pháp đối lập giữa bóng tối và ánh sáng: Trên nền bóng tối, ánh sáng của phố huyện thật yếu ớt, nhỏ bộ, bị lấn át, lúc nào cũng chực bị tắt đi.

– Đời sống của kiếp người nghèo trong bóng tối:

+ Nhịp sống của người dân lặp đi lặp lại ngày nào cũng thế một cách đơn điệu, buồn tẻ:

.Vẫn những động tác quen thuộc: chị Tí dọn hàng, bác phở Siêu thổi lửa, gia đình bác xẩm xuất hiện với cái thau trước mặt…

.Vẫn những suy nghĩ, mong đợi như mọi ngày: người nhà cụ Thừa, cụ lục đi gọi người đánh tổ tôm.

.Vẫn tiếng đàn bầu bần bật của bác xẩm ế khách.

->cuộc sống tẻ nhạt, quẩn quanh, không tương lai

+ Nhưng dù thế nào thì họ vẫn ước mơ:

.Ước mơ mong đợi trong bóng tối: “một cái gì tươi sáng cho sự nghèo khổ hằng ngày”

.Ước mơ rất mơ hồ -> Cho thấy tình cảnh tội nghiệp của những người sống mà không biết số phận mình ra sao.

->Trong hoàn cảnh nào thì con người vẫn không thôi ước mơ về những điều tốt đẹp. Sống là phải biết ước mơ và hy vọng: "Chừng ấy người trong bóng tối mong đợi một cái gì tươi sáng cho sự sống nghèo khổ hàng ngày của họ".

+ Nghệ thuật: Giọng văn đều đều, chậm buồn, tha thiết -> niềm xót thương da diết của TL. Thạch Lam đã trải lòng mình ra trước thế giới hiu hắt và lặng lẽ ngập đầy bóng tối để cảm thông và sẻ chia với con người nơi ấy.

3. Hình ảnh đoàn tàu và sự mong đợi của hai đứa trẻ:

– Chuyến tàu đến từ Hà Nội, từ một tuổi thơ huyên náo và rực rỡ đã mất, từ chốn phồn hoa đầy ánh sáng.

– Hai chị em Liên đã chờ đợi với tâm trạng kiên nhẫn và háo hức và đầy tiếc nuối khi đoàn tàu đi qua. An và Liên đã buồn ngủ ríu mắt nhưng vẫn cố thức để đợi tàu. Đó là tâm trạng đáng quý và đáng trân trọng nhưng cũng thật tội nghiệp.

– Sự xuất hiện của con tàu đực miêu tả chi tiết

– Ý nghĩa biểu tượng của đoàn tàu:

+ Là biểu tượng của một thế giới thật đáng sống: sức sống mạnh mẽ, sự giàu sang và rực rỡ ánh sáng. Nó đối lập với cuộc sóng mòn mỏi, nghèo nàn, tối tăm và quẩn quanh của người dân phố huyện. Và dù là thoáng chốc, chuyến tàu ấy cũng đủ khuấyđộng phố huyện buồn tẻ, đem lại sự thay đổi nào đó cho cuộc sống này dù là nhỏ bé

+ Là hình ảnh của Hà Nội, của hạnh phúc, của những kí ức tuổi thơ êm đềm. Cố thức để đợi tàu của chị em Liên là một nỗ lực vừa rõ rệt vừa mơ hồ để ngoi lên trong cuộc sống tối tăm ngột ngạt. Và đoàn tàu chính là chiếc phao tinh thần ấy.

– Thạch Lam trân trọng, nâng niu khát vọng vươn ra ánh sáng, vượt khỏi cuộc sống tù túng, quẩn quanh, không cam chịu cái hiện tại tầm thường, nhạt nhẽo đang vây quanh mình của hai đứa trẻ.

4. Thông điệp nhà văn gửi gắm:

+ Nhan đề TP: hai đứa trẻ như hai mầm cây đang lớn lên, phố huyện nghèo giống như một mảnh đất cằn cỗi, bạc màu. Rồi mầm cây ấy sẽ ra sao?

+ Đừng bao giờ để cuộc sống con người chìm trong cái ao đời phẳng lặng. Con người phải sống cho ra sống, phải không ngừng khát khao và xây dựng một cuộc sống có ý nghĩa.

+Những con người đang phải sống cuộc sống tối tăm, mòn mỏi, tù túng háy cố vươn ra ánh sáng, hướng tới một tương lai tươi sáng.

Đây là giá trị nhân văn, nhân bản quí giá của tác phẩm.

III. TỔNG KẾT

1. Nội dung:

– Giá trị hiện thực sâu sắc: phản ánh bức tranh của cuộc sống phố huyện của những kiếp đời tàn như là một hiện thực nhãn tiền cần thay đổi.

– Giá trị nhân văn, nhân đạo sâu sắc: khám phá được cái đẹp trong tâm hồn con người, dù trong cuộc sống mỏi mệt tù túng vẫn ước mơ, hy vọng, cũng là tiếng nói thông cảm ss với cuộc đời và khát vọng ước mơ của họ.

2. Nghệ thuật:

– Thể hiện đúng phong cách truyện ngắn Thạch Lam là một bài thơ trữ tình daì mang thiên hướng khám phá đời sống tâm hồn, những biến thái của xúc cảm con người.

– Điển hình cho phong cách truyện có sự hội tụ của cả yếu tố lãng mạn và hiện thực.

– Giọng văn nhẹ nhàng, êm ái, thấm đẫm chất trữ tÌnh, nghệ thuật miêu tả tinh tế, chọn lọc

– Nghệ thuật tương phản…

>>> XEM THÊM : 

Loading...

Check Also

soạn bài chuyện chức phán sự đền tản viên

Soạn bài Chuyện chức phán sự đền Tản Viên (Nguyễn Dữ) | Làm văn mẫu

(Soạn văn lớp 10) – Em hãy soạn bài Chuyện chức phán sự đền Tản …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *