Home / SOẠN VĂN / Soạn bài Tấm Cám

Soạn bài Tấm Cám

(Soạn văn lớp 10) – Em hãy soạn bài Tấm Cám. (Bài làm của học sinh Nguyễn Thị Loan).

Đề bài: Soạn bài Tấm Cám.

BÀI LÀM

I. Tìm hiểu chung

Loading...

1.  Vài nét về truyện cổ tích.

– Phân loại truyện cổ tích:

+ Truyện cổ tích sinh hoạt (Cái cân thuỷ ngân)

+ Truyện cổ tích về loài vật ( Quạ và Công)

+ Truyện cổ tích thần kì (Thạch Sanh, Chử Đồng Tử).

– Đặc điểm của truyện cổ tích thần kì: Truyện cổ tích thần kì chiếm số lượng lớn nhất. Đó là loại truyện có sự tham gia của nhiều yếu tố thần kì vào tiến trình phát triển của truyện (tiên, bụt, vật báu trả ơn). Nội dung truyện cổ tích là đề cập tới số phận bất hạnh của người lao động về hạnh phúc gia đình, về công bằng xã hội, về phẩm chất và năng lực của con người.

– Truyện Tấm Cám thuộc cổ tích thần kì. Kiểu truyện này phổ biến ở nhiều nước trên thế giới.

VD: – Cô bé Lọ Lem  (Pháp).

        – Chiếc hài cườm pha lê (Đức).

2. Văn bản:

a. Đọc văn bản:

b. Giải thích từ khó:

c. Bố cục:

– Mở truyện: Ngày xưa.. việc nặng – Giới thiệu các nhân vật chính và hoàn cảnh truyện.

– Thân truyện: Một hôm… về cung – Diễn biến câu chuyện.

– Kết truyện: Tấm trở lại thành người.

II. Đọc – hiểu văn bản:

1. Nhân vật và mâu thuẫn- xung đột chủ yếu.

– Nếu căn cứ vào quan hệ gia đình thì truyện có các mâu thuẫn:

+ Tấm <=> Cám (hai chị em cùng cha khác mẹ, cùng thế hệ).

+ Tấm <=> Dì ghẻ (dì ghẻ và con chồng)

Trong hai mâu thuẫn trên, mâu thuẫn Tấm – Cám là chủ yếu, xuyên suốt toàn truyện, liên tục và ngày càng căng thẳng, quyết liệt. Mâu thuẫn dì ghẻ- con chồng chỉ đóng vai trò bổ sung, phụ trợ, không liên tục. Có thể khái quát hơn, đó là mâu thuãn gia đình: Tấm <> Cám và dì ghẻ.

+ Thể hiện mâu thuẫn xã hội, khái quát thành mâu thuẫn thiện – ác:

– Các nhân vật Bụt, nhà vua: đều thuộc phe thiện, đứng về phía Tấm nhưng tham gia rất ít và có mức độ vào quá trình phát triển và giải quyết mẫu thuẫn xung đột trong truyện.

– Mâu thuẫn phát triển thành xung đột  một mất một còn và dẫn đến kết thúc thiện thắng ác, ác bị trừng trị đích đáng. Thiện được thoả nguyện ước mơ, hưởng hạnh phúc trần thế.

-> Mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám phản ánh mâu thuẫn xung đột gia đình trong xã hội.

2. Diễn biến của mâu thuẫn- xung đột giữa Tấm và mẹ con Cám

– Mâu thuẫn xung đột giữa Tấm và mẹ con Cám có thể chia thành các chặng nhỏ.

+  Bắt tép-> chăn trâu-> xem hội-> thành hoàng hậu.

+  Bốn lần bị giết-> bốn lần hoá thân

+  Trả thù

a. Chặng 1: Khi còn ở nhà.

* Bảng hệ thống- đối sánh:

               

chặng1

Tấm

Cám, dì ghẻ

Yếu tố thần kì, hình ảnh, chi tiết tiêu biểu.

trong gia đình, tranh đoạt: Quyền lợi vật chất, Tinh thần.

 Đi băt tép:

– Chăm chỉ được giỏ tép đầy.

+ Khóc

 

 

 

Đi chăn trâu:

– Chăn đồng xa

– Khóc khi bống bị giết

– Chôn xương bống ở đầu giường

c) Đi xem hội.

– Nhặt thóc gạo

– Đi xem hội, rơi giày, thử giày=> thành hoàng hậu.

 

 Đi bắt tép

– Lười biếng, chẳng được gì

– Lừa chị, đổ tép sang giỏ mình, về trước lĩnh thưởng.

Rình trộm Tấm cho cá ăn -> giết bống ăn thịt.

 

 

 

 Đi xem hội

– bày kế hành hạ Tấm

– Thử giày -=> bẽ bàng, xấu hổ.

 

– Bụt hiện, bày cách giúp Tấm.

– Cái yếm đỏ (vật thưởng)

 

 

– Con bống

 

– Bụt hiện, , bày cách giúp Tấm.

– Con gà biết nói

– Bốn lọ xương bống

 

 

– Bụt hiện giúp Tấm

– Chiếc giày đánh rơi.

 

 

*Tiểu kết:

– Tấm là cô gái bất hạnh, bị hắt hủi, yếu đuối, thụ động, dễ khóc, chăm chỉ, hiền ngoan, cũng khát khao được vui chơi.

– Mẹ con Cám là người độc ác, nhẫn tâm hành hạ Tấm, cướp công lao và quyền lợi vật chất với tinh thần, luôn ghen ghét Tấm.

– Nhân vật Bụt đóng vai trò là yếu tố thần kì, hiện ra kịp thời trợ giúp tìm cách giải quyết khó khăn, bế tắc của nhân vật bất hạnh. Đó là nét đặc biệt hấp dẫn của loại truyện này.

– Đó là con đường dẫn đến hạnh phúc của Tấm. Cá bống để Tấm làm bạn, đàn chim sẻ đến giúp Tấm để Tấm đi hội làng, chiếc giày là chiếc cầu nối, dẫn đến gặp vua và trở thành hoàng hậu.

Từ cô gái mồ côi Tấm trở thành hoàng hậu.Hạnh phúc ấy chỉ có được ở con người ở hiền gặp lành. Mặt khác, trở thành hoàng hậu là ước mơ, khát vọng của người lao động bị đè nén áp bức.

b. Mâu thuẫn xung đột trong chặng thứ 2- khi Tấm trở thành hoàng hậu.

* Bảng hệ thống đối sánh

 

 

Tấm

Cám- dì ghẻ

1

Về lo giỗ bố

Trèo cau

Ngã chết đuối.

Hoá thành vàng anh

Hót mắng Cám

Dì ghẻ bày mưu độc

Chặt gốc cây giết Tấm

Đưa Cám vào thế chị làm hoàng hậu

(vua không nói gì)

2

Chim vàng anh bị giết

Lông chim hoá thành hai cây xoan đào.

Cám theo lời mẹ giết chim, nấu ăn, vứt lông chim ra vườn (vua không nói gì).

3

Xoan bị chặt, đóng khung cửi.

Khung cửi nguyền rủa tội cướp chồng của Cám

Cám chặt xoan, đóng khung cửi.

(vua không nói gì)

4

Khung cửi bị đốt

Từ đống tro mọc lên cậy thị, có một quả vàng thơm, ở với bà lão.

Cám đốt khung cửi, đổ tro bên lề đường xa hoàng cung.

(vua không nói gì)

5

Từ quả thị bước ra trở thành cô Tấm xinh đẹp hơn xưa, gặp lại vua, trở lại làm hoàng hậu.

Cám sợ hãi, muốn xinh đẹp như Tấm.

– Mâu thuẫn Tấm- Cám và dì ghẻ ngày một phát triển, ngày một căng thẳng gay gắt quyết liệt. Đây không còn là mâu thuẫn gia đình mà phát triển thành mâu thuẫn giữa cái ác và cái thiện trong xã hội: mẹ con Cám tìm đủ mọi cách và nhiều lần truy đuổi hòng tiêu diệt bằng được Tấm để độc chiếm ngôi hoàng hậu.

Tấm cũng dần trưởng thành hơn. Thực tế khốc liệt cũng thay đổi tính nết và cách nói năng, ứng xử của cô. Sau mỗi lần bị giết, bị chết, bị chặt, bị đốt, Tấm đều không chết, đều tìm cách hoá thân sang kiếp khác, vật khác, đều tìm cách mắng rủa, tố cáo tội ác cướp chồng giết chị của Cám.

– Bốn lần bị giết, bốn lần hoá thân chứng minh sức sống mãnh liệt của Tấm, thể hiện quan niệm luôn luân hồi của đạo Phật trong tinh thần nhân dân, thể hiện mơ ước của nhân dân gửi vào nhân vật Tấm. Tấm phải sống để hưởng hạnh phúc, để trừng trị những kẻ thù độc ác, mẹ con Cám nhất định phải đền tội.

– Ở giai đoạn biến hoá về sau của Tấm, ta không thấy Bụt xuất hiện nữa. Vai trò của Bụt chấm dứt khi bước vào cuộc đấu tranh giành lại sự sống. Tính tích cực, chủ động của nhân vật Tấm thể hiện ở điểm này và đó cũng là cơ sở để dân gian khẳng định: Chính sức sống mãnh liệt của con người, của cái thiện mới là nguyên nhân quan trọng nhất tạo nên chiến thắng cuối cùng.

– Nhà vua bất lực trước sự ức hiếp hãm hại Tấm của hai mẹ con Cám. Vua hoàn toàn như người ngoài cuộc để mặc Tấm giải quyết một mình. Nhà vua cũng hiền như Bụt và cũng xa vời như Bụt, chỉ là một mơ ước của dân gian.

=> Đó cũng là quan niệm thiện ác và tinh thần lạc quan, niềm tin vào chân lí, và công bằng của tâm thức người Việt trong cổ tích.

3. Hành động trả thù của Tấm, quan niệm sống của nhân dân

– Cuối truyện Tấm đã nhân danh cái thiện trừng phạt cái ác.

– Tấm là nhân vật văn học do nhân dân lao động sáng tạo để thực hiện quan niệm, thái độ của mình về cuộc sống. Tư tưởng cốt lõi mà dân gian muốn gửi đến người nghe (đọc) là: Thiện luôn thắng ác, “ở hiền gặp lành, ở ác gặp ác”. Với suy nghĩ như thế, dân gian không cho rằng hành động của Tấm là độc ác, thậm chí là cần thiết đối với Cám, tức là kẻ ác cần bị trừng trị đích đáng.

“Hiền” trong quan niệm dân gian là: “Đi với Bụt mặc áo cà sa- Đi  với ma mặc áo giấy”. Hiền không đồng nghĩa với nhút nhát, sợ hãi, chịu khuất phục trước cái ác, cái xấu.

III. Tổng kết:

1. Nội dung – ý nghĩa:

+ Mâu thuẫn và xung đột trong truyện Tấm Cám phản ánh mâu thuẫn và xung đột trong gia đình phụ quyền thời cổ (dì ghẻ- con chồng), đặc biệt là mâu thuẫn giữa cái thiện và cái ác.

+ Ý nghĩa xã hội của mâu thuẫn: Chiến thắng của cái thiện trước cái ác, cái ác trước sau cũng phải trả giá đích đáng, “ác giả ác báo”, cái thiện sẽ được tôn vinh, “ở hiền gặp lành”.

+ Hạnh phúc không tồn tại ở đâu đó xa xôi, trừu tượng mà ở ngay cõi đời này. Người bình dân xưa không tìm hạnh phúc ở cõi nào khác mà tìm và giữ hạnh phúc thực sự  ngay ở nơi trần thế.

+ Xã hội công bằng, ở đó có công lí được thực hiện. Tức là người lao động chăm chỉ, hiền lành, tốt bụng sẽ được hưởng hạnh phúc; kẻ tham lam,độc ác, giết người sẽ bị trừng trị đích đáng.

2. Nghệ thuật:

+ Nhiều yếu tố thần kì trong câu chuyện: có nhân vật thần kì (Bụt), có vật thần(xương cá bống, gà biết nói, đàn chim sẻ biết nhặt thóc ra thóc, gạo ra gạo), bản thân nhân vật chính cũng có sự biến hoá thần kì.

+ Thể hiện một lối kết cấu quen thuộc đã thành mô típ trong thể loại truyện cổ tích: kiểu nhân vật mồ côi, hoặc nghèo khó, bất hạnh trải qua nhiều khó khăn, hoạn nạn, cuối cùng được hưởng hạnh phúc.

>>>Xem thêm:

Loading...

Check Also

soạn bài chuyện chức phán sự đền tản viên

Soạn bài Chuyện chức phán sự đền Tản Viên (Nguyễn Dữ) | Làm văn mẫu

(Soạn văn lớp 10) – Em hãy soạn bài Chuyện chức phán sự đền Tản …